De narcissen zijn bolgewassen uit de Amaryllis familie die in een enorme variëteit voorkomen, het zijn typische lente bloeiers.De wilde variant is nog vrij zeldzaam te vinden en staat op de Rode lijst, dwz : de plant is beschermd.

Naamsverklaring

In de Griekse mythologie was Narcissus een buitengewoon mooie jongeling uit de landstreek Boeotia. Hij zag er schitterend uit, maar had een eerder wreedaardig en slecht karakter. De goden besloten hem een lesje te leren.
Dit verhaal is tot ons gekomen in verschillende versies , waar de meest bekende deze van Ovidius is.
Echo, een mooie nimf, wordt verliefd op de mooie, maar ijdele jonge man, Narcissus.  Narcissus was de zoon van de riviergod Cephisus en de nimf Liriope. Deze was zo bezorgd over haar uitzonderlijk mooie zoon, dat ze besloot een ziener te raadplegen in verband met zijn toekomst. De ziener, Tiresias vertelde haar dat haar zoon een hoge leeftijd kon bereiken op voorwaarde dat hij zichzelf niet leerde kennen.
Toen hij opgroeide tot een jonge puber, waren al zijn  leeftijdsgenootjes stapelverliefd op hem.  Op een bepaald moment, tijdens een jachtpartij, volgde de nimf Echo hem stilletjes, onderwijl zich afvragend hoe ze hem kon aanspreken. Narcissus hoorde de voetstappen achter hem en riep ‘wie is daar ?’ Echo antwoordde :’ Wie is daar ?’ Zo ging het een tijdje verder, tot Echo tenslotte te voorschijn kwam en naar Narcissus wou toesnellen. De ijdele jongeling keerde haar echter de rug toe. Van verdriet kwijnde Echo helemaal weg, tot enkel nog haar stemmetje overbleef…een echo .
Echter, de godin Nemesis was zo verontwaardigd over de ijdelheid van Narcissus dat de straf dra volgde : Nemesis liet Narcissus het bos in dwalen, tot hij voorbij een meertje kwam. Narcissus zag zichzelf weerspiegeld  en werd  halsoverkop verliefd op ….zichzelf. Hij kon maar niet wijken van zijn eigen spiegelbeeld en stierf daar ter plekke.  Het was Echo tenslotte die meelij kreeg en op de plaats van zijn dood een Narcis liet groeien.

Dit verhaal heeft aanleiding gegeven tot ontelbare schilderijen en kunstwerken. Ook de term ‘narcissisme ‘ gebruiken we nog, als we het hebben over iemand die een te grote eigenliefde heeft.

Eigenschappen

Zowel de bol van de narcis,  als het blad bevatten een giftig alkaloïde, waardoor voorzichtigheid geboden is. In Suffolk, Engeland, werden een aantal schoolkinderen ziek na het eten van een soep waarbij per vergissing een bol van de narcis gebruikt was in de plaats van een ui.
Ook bloemisten kennen een soort huiduitslag die typisch is na het hanteren van de narcissen en te wijten zou zijn aan een bestanddeel van het sap. Dit sap vloeit uit de stengels bij het afsnijden en ziet eruit als een soort slijm, het is ook schadelijk voor eventueel andere bloemen in dezelfde vaas.

Medicinaal

Medicinaal wordt de bol van de narcis niet gebruikt. We vinden wel een beschrijving van gebruik ervan bij de Romeinse arts en geleerde Aulus Celsus, die de bol als een ‘zuiverend’ middel beschrijft.
In de Japanse kruidengeneeskunde wordt de bol als wond helend beschouwd.

Cultuur

Over de narcissen bestaan, zoals ik reeds zei, enorm veel schilderijen en gedichten.
Een van de mooiste volgt hieronder :