Dit plantje heeft een intrigerende naam, niet?

In het Nederlands verwijst de naam naar de eerst bittere en dan zoeterige smaak die je proeft als je op de stengel kauwt, bitterzoet dus.
In het Latijn duidt de naam echter het omgekeerde aan : dulcis is zoet, amara is bitter, dus zoetbitter als het ware….
Ook in andere talen is er onenigheid in de benaming over het overheersend element : Bittersweet in het Engels, maar Douce–amère in het Frans.., Bittersuss in het Duits, maar Dulcamara in het Italiaans …
Niet alleen de naam, ook het uitzicht van de plant intrigeert. Vooral de bloemen zijn juweeltjes .
We treffen het Bitterzoet aan langs sloten en kanalen, maar ook aan bosranden wordt ze gevonden. Hoewel ze op veel plaatsen kan groeien verkiest ze een stikstofrijke bodem.
De plant bloei van mei tot augustus. De bladeren zijn gesteeld, de bovenste drietallig, de onderste eirond tot hartvormig.
De bloemen zijn paars tot lila van kleur, met aan de basis van de kroonblaadjes groene vlekken. De meeldraden zijn vergroeid tot een felgele buis waarbinnen de stamper staat.
Er komen bessen aan de plant die mooi dieprood zijn als ze rijp worden maar erg giftig zijn ! Niet aankomen dus !
Enkel vogels kunnen de bessen eten en het zijn dan ook de vogels die voor verspreiding van de plant zorgen.

In de folkloristische verhalen wordt Bitterzoet vermeld als de plant met wiens ranken in augustus het boeket kruiden van de kruidenwis werd bijeen gebonden. Een kruidenwis was een boeket bestaande uit zeven of negen kruiden dat de mensen in hun huis of in de stal ophingen om zich te beschermen tegen allerlei kwade invloeden of boze geesten.
Op sommige plaatsen in Zeeland en Vlaanderen noemt men de plant Elfrank of Alfrank. Wat is een alf ? Sommigen zeggen dat het een duivel is, anderen zeggen een soort Alverman.
En wat is een alverman ? Een soort aardgeest, die in een aantal volksverhalen over heel Europa en doorheen verschillende tijden steeds weer terugkeert. Elfen worden ook wel alvermannen genoemd. In het Oudnoors bijvoorbeeld, noemt men ze  “alfr”.
 Wellicht komt vandaar de beschermende invloed die aan het Bitterzoet wordt toegeschreven. Men placht bijvoorbeeld takjes Bitterzoet op te hangen in de wiegjes van kleine kinderen, net zoals men Bitterzoet in de stal hing, om te voorkomen dat of de kindjes of de dieren zouden betoverd worden.
Bitterzoet werd ook als een amulet om de hals gedragen, opnieuw om te beschermen en om eventueel aanwezige heksen te ontmaskeren !
In rituelen was Bitterzoet erg geliefd, zelfs de mummie van Toetanchamon had een krans van Bitterzoet om de hals.
En een takje Bitterzoet onder je hoofdkussen zou helpen om een oude liefde te vergeten !

Gebruik van de plant

In het oude Egypte gebruikte men het Bitterzoet als geneeskruid en ook in de volksgeneeskunde wordt het gebruik beschreven.
In volksgeneeskunde werd het Bitterzoet onder andere gebruikt om, samen met lijnzaad tot een papje gekookt, op abcessen en puisten te worden gelegd .
Bitterzoet (de stengels worden gebruikt) is een sterk depuratief of bloedzuiverend middel. Bitterzoet werkt licht diuretisch en licht laxerend.
De plant bevat alkaloïden, saponinen en glycosiden.
Door de saponinen wordt het als een ontstekingsremmende plant beschouwd.
Het is vooral naar huidaandoeningen toe dat Bitterzoet wordt beschreven.
De alkaloïden die de plant bevat kunnen een invloed hebben op het zenuwstelsel, zowel van mens als dier, voorzichtigheid is dus de boodschap !
Hoewel het vooral de bessen zijn die giftig zijn, worden toch ook gevallen van vergiftiging beschreven door andere delen van plant.
Bij hoge doseringen kunnen verlammingen aan de tongspier, verlies van spraak, braken en stuipen voorkomen.
In het hedendaags gebruik is Bitterzoet vooral in de homeopathische bereiding gekend.

Raadpleeg eerst een arts of therapeut vooraleer deze plant te gebruiken !