Botanie

Dit kleine plantje groeit heel dicht en bij de grond en je moet al heel goed uitkijken om het te kunnen zien. Het behoort tot de Sleutelbloem familie en heeft een stengel van amper 5 cm. De bloemetjes zijn diepgeel van kleur en bloeien van  juni tot augustus.   Het groeit vooral verscholen onder andere, hogere kruiden en staat liefst op een vochtige ondergrond, zoals vochtig grasland, in vochtige bossen, langs grachten.  Het plantje zal zich niet voortplanten via zaad, maar via uitlopers en de wortelscheuten. Op deze manier kan het een mooie bodembedekker zijn en vormt het dichte aaneengesloten plakken.

Naamgeving

Zijn Nederlandse naam dankt het kruid aan de vorm van de blaadjes, die aan een muntstuk doen denken qua vorm. Een oudere naam is het ‘halve-franken-kruid’.
Ook de Latijnse naam verwijst naar hetzelfde kenmerk :  nummularia betekent zoveel als muntstukjes.
Over de geslachtsnaam zijn de bronnen niet zo duidelijk, Lysimachos zou een kruidenarts uit de oudheid geweest zijn, maar meestal vinden we er weinig informatie over, de enige Lysimachos die de geschiedenis is ingegaan, was een generaal van Alexander de Grote, maar wat hij dan met planten, te maken zou gehad hebben, is eveneens een mysterie.
In sommige verhalen zou deze roemruchte generaal na de dood van Alexander een deel van het rijk onder zijn gezag gekregen hebben en dus ook koning geworden zijn. In het kruidenboek van John Gerard ( 16 de eeuw) vinden we dat ‘Lysimachos’ aan de hoorns van ossen gebonden werd om ze te kalmeren. Een andere plant uit dit geslacht ( de wederik) noemt in het engels : loose strife, wat je zou kunnen vertalen als ; strijd verliezen, opgeven, terwijl deze plant in het frans herbe au querelle noemt : twist kruid, dus ! Dus ergens moet de roemruchte generaal Lysimachos iets gehad hebben met het penningkruid of een verwante ervan, en zou hij dus er een os mee gekalmeerd hebben. Eerlijk, zouden we aan die roemruchte generaal niet eerder het kalmeren van een wild dier toeschrijven ? Misschien zal ooit blijken dat de generaal een boze hond had !

Gebruikte deel

Het herba werd gebruikt

Inhoudsstoffen

Looistoffen
Saponinen
Enzyme : het primverase
Flavonen
Kiezelzuur

Geschiedenis

In de middeleeuwen had de plant een zekere reputatie om nogal wat aandoeningen te kunnen genezen, Culpeper (17 de eeuw)  onder andere spreekt er erg lovend over, zowel het in als uitwendige gebruik. Hij vernoemt het kruid als sterk wondhelend en voor long aandoeningen.
De meeste  schrijvers uit de oudheid gebruiken het vooral in wondheling en als middel tegen scheurbuik omwille van het vitamine C gehalte.
Het volksgebruik van deze plant had vooral te maken met de adstringerende en diuretische eigenschappen. Vooral uitwendig werd het veelvuldig gebruikt, in wondheling, bij eczeem, bij verzweringen.

Gebruik

In de huidige fytotherapie word het gebruik van dit plantje als obsoleet beschouwd.
Geen nevenwerkingen bekend bij normale doseringen.