Moerasspirea - Filipendula ulmaria L.

Familie : Asteraceae

Als kruid voor de zomer 2011 kozen we voor de Moerasspirea, een plant barstensvol goede eigenschappen maar ook een plant zwaarbeladen met mythische en magische gaven.

Moerasspirea is een plant die nog vrij algemeen in het wild voorkomt, vooral langs vochtige graskanten en oevers.
De crèmekleurige bloemen die bloeien van juni tot september verspreiden een zoete intense geur, die je als het ware overvalt als je langs een weg wandelt waar veel Moerasspirea in bloei staat. De bladeren ruiken totaal anders dan de bloemen. De geur van de bladeren lijkt vaag op de geur van amandelen .
Gerard (16° eeuw) schreef dat Moerasspirea de plant bij uitstek was om in de zomer op de vloeren van de huiskamers te strooien, want ..'de geur van de bladeren en de bloemen maakt het hart blij en vrolijk en verlicht het gemoed..'

In het Engels wordt de plant Meadowsweet genoemd, maar een oudere naam is Meadwort of Medwort. In het boek van G. Chaucer : "The Knights tale", staat de plant zo vermeld als één van de vijftig ingrediënten van een drank, gebaseerd op Mead of mede, een honingdrank die populair was in de Middeleeuwen. Aan de mede werden dan kruiden toegevoegd. Het oude woord 'wort' betekent zoveel als plant.
De naam 'Bridewort' verwijst dan weer naar het gebruik om de plant op de vloeren te strooien tijdens een huwelijksfeest.

In Groot-Brittannië zijn reeds in vondsten uit het Bronzen tijdperk sporen van Moerasspirea gevonden. In graven daterend uit die tijd zijn stuifmeelkorrels gevonden die na onderzoek van Moerasspirea bleken te zijn. Dit wil zeggen dat men wellicht een soort bloemenkrans meegaf aan de overledene. Aan het meer van Llyn y Fan Fach in Wales trof men de gecremeerde resten aan van een jong meisje met ernaast stuifmeel sporen van Moerasspirea en potten en stenen werktuigen.
Het is wel treffend dat men daar juist die resten aantrof, want over dat meer is er een gekende legende : ze gaat als volgt : uit het water van Llyn y Fan Fach kwam een mysterieuze en mooie dame, de 'Lady of the Lake'. Zij vertelde de locale bevolking hoe ze planten medicinaal moesten gebruiken.
Ook voor de druïden was Moerasspirea een belangrijke plant, en we treffen de plant dikwijls aan in verschillende recepten van de druïden, vooral in rituelen waarbij de plant als offergave gebruikt werd, wellicht om haar zwoele zoete geur.

In de Welse traditie speelde de Moerasspirea ook een voorname rol, want uit haar bloesems werd de vrouw Blodeuwedd gemaakt door de tovenaars Math en Gwyddion.

Het was uit deze plant dat men rond 1838 salicylzuur derivaten extraheerde. Dit werd het begin van het zo gekende 'aspirine '.

De bloeiende toppen zowel als het blad kunnen gebruikt worden, vooral naar grieperige toestanden toe : de plant werkt koortswerend, pijnstillend en ontstekingsremmend. De werking is te vergelijken met het chemische aspirine, maar de plant heeft niet de bijwerkingen van het chemische aspirine.

Ook bij reuma wordt de plant graag gebruikt, ze bezit diuretische en urinezuur drijvende eigenschappen.
In een infusie laat de plant haar inhoudsstoffen vrij, niet laten koken want dan vervliegen de salicylaten.

Opgelet met een allergie voor salicine, dan mag men de plant niet gebruiken !
De plant niet gebruiken bij zwangerschap en bij gebruik van reguliere medicatie, eerst een arts raadplegen.

Culinair worden de bloemen gebruikt in kruiden wijnen en bier. Aan gelei en azijn geven ze een zoetige smaak.

Cosmetisch wordt er een lotion gemaakt van de bloemen die gebruikt wordt om de teint lichter te maken. Parfumeurs maken graag gebruik van de etherische olie van de plant.

En last but not least : je kan de plant zelf ook gebruiken om een beetje magie te creëren : door ze in huis te verbranden ban je al de boze geesten uit en zorg je voor een positieve sfeer. Als liefdeskruid kan de Moerasspirea ook tellen : ze zorgt voor …, laten we het een 'fatal attraction' noemen !