Botanie

De Italiaanse cipres is een slanke, zuilvormige erg statige boom, die tot 30 m hoog kan worden. De boom kenmerkt het typische Zuid Europese landschap, maar vooral het Italiaanse, vandaar Italiaanse cipres. Het is een altijd groene naaldboom met donkergroene glanzende bladeren. De vruchten zijn kogelronde kegels, die eerst groen zijn en nadien donkerbruin worden. Als ze rijp zijn, springen ze open in een aantal schilden met op de rug een bultje.

Gebruikte deel

De vrucht, dus de cipres kegel of cipresnoot.

Verhaal

Over de cipres bestaan heel wat verhalen.  Bij veel volkeren en in veel religies treffen we de cipres aan, dikwijls als heilige boom. In de Griekse mythologie bestaat  meer dan één verhaal over de cipres, maar het mooiste verhaal is volgens mij het volgende :  een jonge man, Kyparissos, de zoon van koning Telephus, doodde op een dag, per vergissing een tam hert dat hij dagelijks verzorgde. Het was een hert met een reuzengewei dat aanbeden werd door bosnimfen.  Apollo die Kyparissos erg graag had, slaagde er niet in om hem te troosten, Kyparissos had zoveel verdriet over de dood van het hert, dat hij zelf wou sterven. Apollo vroeg dan aan de goden dat ze eeuwig zouden rouwen , en op slag veranderde Kyparissos in een cipres.
Zo werd de cipres een symbool voor rouw , verdriet, droefheid en smart, en treffen we de cipres aan op kerkhoven en begraafplaatsen. Het feit dat het een altijd groene boom is, en aldus verwijst naar onsterfelijkheid en eeuwigheid, zal wellicht ook een reden geweest zijn.

Geschiedenis

Plinius de oude had talrijke recepten waarin de cipres gebruikt werd, en in de middeleeuwen nam men deze over. Dodoens vertelt dat de bladeren en de cipreskegels met azijn vermengd, het haar zwart kleuren.
Men gebruikte ook het sterk geurende hout  om in de kasten te leggen, als middel om motten te bestrijden.

Medicinaal

De cipres bevat looistoffen en een sterke etherische olie, alsook flavonen.  Het is vooral omwille van de versterkende werking naar de veneuze bloedsomloop toe, dat de cipres gebruikt wordt.
Vooral de etherische olie vindt een toepassing in zalven en lotions voor zware benen , spataderen en aambeien.

Ander gebruik

Cipressenhout wordt graag gebruikt omdat het een zeer duurzame houtsoort is. Het ruikt ook erg lekker.
De etherische olie wordt vooral in de parfumindustrie gebruikt.
In de Provence placht men, bij de bouw van een ‘mas’ of typische boerderij, twee cipressen voor het huis aan te planten. Dit met de bedoeling, om pakweg honderd jaar later, de voornaamste draagbalk van het huis te kunnen vervangen….Men plantte twee bomen, voor ’t geval er eentje scheef ging groeien !

Voorzichtigheid is geboden met het gebruik van de etherische olie , inwendig gebruik is af te raden.